Ngày 5 tháng 10, phóng viên Mã Đức Hưng của Thể thao Chu báo viết: Khi chúng ta vui mừng trước những bước đột phá mà bóng đá Trung Quốc đạt được từ đầu năm đến nay, chúng ta nên cảm ơn đội bóng này, huấn luyện viên trưởng Antonio và ban huấn luyện của ông. Mặt khác, có lẽ chúng ta cũng nên học cách bảo vệ Antonio, để ông tiếp tục phát huy vai trò lớn hơn trong việc gia cố nền tảng cho bóng đá Trung Quốc, chờ đến tương lai tìm một bước nhảy về chất.

1. Antonio giành thời gian và không gian cho bóng đá Trung Quốc

Nói thẳng, nếu đội bóng đá nam Asiad không thắng Uzbekistan và mang về cho bóng đá Trung Quốc một tấm huy chương Asiad quý giá sau 28 năm, bóng đá Trung Quốc có lẽ lại tiếp tục chìm trong sức ép dư luận, làm loãng niềm vui mà bóng đá Trung Quốc mang lại từ nửa đầu năm nay, cùng sự đồng thuận từ các phía mà người ta vừa vất vả giành được. Bởi chỉ một ngày trước đó, đội tuyển nam Trung Quốc đã thua Palestine 0-5 tại Trùng Khánh, kéo bóng đá Trung Quốc trở lại vòng xoáy. Với phần đông hiện nay, người ta vẫn chủ yếu nhìn tỷ số và kết quả. Cụm từ "thất bại lịch sử lần đầu sau 60 năm" leo lên top tìm kiếm. Điều đó khiến đội tuyển nam Trung Quốc một lần nữa trở thành đối tượng bị chỉ trích và đổ lỗi. Hãy thử nghĩ: giả sử đội nam Asiad Trung Quốc lại thua Uzbekistan ở trận tranh hạng ba, hạng tư và không bước lên bục nhận giải, dư luận sẽ là cảnh tượng nào? Nó sẽ tác động và gây cú sốc thế nào với bóng đá Trung Quốc?

Cảm ơn các chiến binh của đội nam Asiad Trung Quốc, đã giúp bóng đá Trung Quốc cuối cùng cũng bước lên bục nhận giải như mong muốn! Thủ môn Lý Hạo không cần nói nhiều: anh liên tiếp cản hai quả phạt đền của đối phương, chắc chắn bảo đảm Trung Quốc đánh bại đối thủ trong loạt luân lưu cuối cùng. Những người như Hồ Hà Thao và Vương Ngọc Đống ghi bàn, cùng Bành Khiếu sút thành công quả phạt đền cuối cùng, càng không thể thiếu. Nếu các cầu thủ không chơi sống mái trên sân, Trung Quốc không thể có được kết quả như ý. Đặc biệt là Vương Ngọc Đống. Anh ghi bàn liên tiếp trong các trận gặp Hàn Quốc và Uzbekistan. Kể từ khi vào đội do Antonio dẫn dắt, có thể nói đây là hai trận anh thi đấu hay nhất, và anh đã bắt đầu dần hòa vào hệ thống của Antonio.

Tuy nhiên, người đáng cảm ơn nhất có lẽ vẫn là huấn luyện viên trưởng Antonio. Bao năm nay, mỗi khi bóng đá Trung Quốc không có thành tích ở giải lớn, huấn luyện viên trưởng đều đối mặt với sự chỉ trích và phê phán từ mọi phía, bị đẩy ra làm tấm bia, khiến ghế huấn luyện viên các đội tuyển quốc gia Trung Quốc trở thành vị trí nguy hiểm cao. Tương ứng, khi đội Trung Quốc vừa có chút thành tích, huấn luyện viên lập tức bị thần thánh hóa. Theo thói quen ấy, Antonio đương nhiên phải là đối tượng được cảm ơn đầu tiên. Và Antonio cũng thực sự không phụ sự kỳ vọng. Mỗi lần ông dẫn đội dự một giải đấu cấp châu lục, ông luôn mang đến bất ngờ cho cổ động viên Trung Quốc.

Thuở ông dẫn đội U15 quốc gia lứa 2004, ở vòng bảng vòng loại U16 châu Á năm 2019, trên sân khách Indonesia, đội giành vé vòng chung kết với ngôi nhất bảng. Chỉ là sau đó, vì những lý do ai cũng biết, vòng chung kết U16 châu Á bị hủy, khiến Antonio mất cơ hội đầu tiên để cổ động viên Trung Quốc thực sự biết đến ông. Sau đó, Antonio chuyển sang làm huấn luyện viên trưởng đội U19 quốc gia lứa 2003, dẫn đội vượt qua vòng loại thuận lợi. Ở Asian Cup U20 năm 2023 tổ chức tại Uzbekistan, đội trẻ rơi vào bảng tử thần, cùng bảng với nhà vô địch đương kim Saudi Arabia và Nhật Bản, đội được châu Á công nhận là mạnh nhất. Trước giải gần như không ai tin Trung Quốc có thể đi tiếp từ vòng bảng. Nhưng đội trẻ vẫn loại nhà đương kim vô địch và lọt vào tứ kết. Ở tứ kết gặp Hàn Quốc, nếu trọng tài không thổi phạt đền, Trung Quốc đã không bị Hàn Quốc gỡ hòa khi đang dẫn, rồi thua ở hiệp phụ và vuột vé bán kết. Còn Asian Cup U23 năm nay và giải bóng đá nam Asiad vừa khép lại thì càng không cần nói nhiều.

Giở lại lịch sử bóng đá Trung Quốc, chưa có huấn luyện viên ngoại nào như Antonio, dẫn các đội tuyển quốc gia Trung Quốc ở những lứa tuổi khác nhau đạt chiến tích đáng tự hào đến vậy! Dù bên ngoài không ngừng chê Antonio và đội của ông đá xấu, nhưng trong thể thao thành tích và bóng đá thành tích, nơi thắng thua được tính bằng kết quả, Antonio chính là vị vua. Nếu không có tấm huy chương Asiad nặng ký này, nhìn những nụ cười của đội Trung Quốc trên bục nhận giải, liệu chúng ta có thể ngồi xuống, bình tĩnh nói chuyện được không?

Lấy thành tích đổi lấy thời gian và không gian! Đó là lựa chọn thực tế nhất, cần nhất của bóng đá Trung Quốc lúc này, dù lựa chọn ấy có phần bất đắc dĩ. Nhưng bóng đá Trung Quốc không còn cách khác, vì chỉ khi có một số thành tích và kết quả, bóng đá Trung Quốc mới có khoảng không để chịu sai, mới có thời gian và cơ hội để sửa những vấn đề lộ ra trong quá trình phát triển. Từ đầu năm nay, đội lứa 2003 của Trung Quốc bắt đầu từ việc lần đầu trong lịch sử giành á quân châu Á. Lần đầu tiên sau bao năm, cổ động viên có cảm giác như đang đón Tết ngay từ đầu năm, nhìn thấy hy vọng của bóng đá Trung Quốc, giúp nhóm cầu thủ này có sân khấu và cơ hội trưởng thành rộng hơn, và hơn nữa giành được thời cơ cùng không gian phát triển cho cả chỉnh thể bóng đá Trung Quốc.

2. Bóng đá Trung Quốc cần bảo vệ Antonio

Asiad đã khép lại, uy tín của Antonio có thể nói là lên đến đỉnh. Tin rằng lúc này, nếu cơ quan liên quan ra lệnh để Antonio trực tiếp nhậm chức huấn luyện viên trưởng đội tuyển nam Trung Quốc, gần như sẽ không có tiếng phản đối nào, và có thể nói đó là điều hợp lòng người. Ở một mức độ nào đó, đây có lẽ cũng là phần thưởng tốt nhất cho những năm Antonio gắn bó với bóng đá Trung Quốc và có đóng góp lớn.

Tuy nhiên, người viết giữ ý kiến dè dặt với đề xuất này. Không phải vì Antonio không đủ tầm, mà vì bóng đá Trung Quốc cần học cách bảo vệ, học cách tôn trọng. Bảo vệ là để trọng dụng họ tốt hơn, giao cho họ trọng trách.

Nghe có vẻ vô lý, nhưng bao năm bóng đá Trung Quốc đi hết đường vòng này đến đường vòng khác, thứ thiếu đúng là sự bảo vệ và tôn trọng ấy. Giống như huấn luyện viên trưởng đội tuyển nam Thiệu Giai Nhất đang ở trong vòng xoáy dư luận: vì thành tích ở Chinese Super League năm ngoái còn khá, rồi đột nhiên được giao trọng trách, được cất nhắc thẳng lên ghế huấn luyện viên đội tuyển. Đó có thể nói là sự tin tưởng dành cho Thiệu Giai Nhất, nhưng nhìn từ góc khác, đó chẳng phải là một bước nhảy quá lớn sao? Phải biết năm ngoái mới là năm đầu tiên Thiệu Giai Nhất cầm quân ở Chinese Super League. Thành tích của ông quả thực không tệ, nhưng năm thứ hai, năm thứ ba sẽ ra sao? Không ai có thể đưa ra câu trả lời rõ ràng.

Một huấn luyện viên trở thành huấn luyện viên xuất sắc là nhờ không ngừng tích lũy trong thực chiến, đặc biệt là tích lũy từng trận một qua hàng trăm trận. Khi nhắc đến các huấn luyện viên danh tiếng, từ Mourinho đến Guardiola, đến Klopp, đến Enrique, người ta luôn thấy các ông ấy đã có bao nhiêu trận cầm quân. Những con số ấy chính là hình thức cụ thể của sự tích lũy. Từ lúc giải nghệ cầu thủ đến khi trở thành huấn luyện viên giỏi, nếu không có ít nhất một hai trăm trận giải đấu mài giũa, thì căn bản không thể thành một huấn luyện viên tốt. Đặt vào bóng đá thế giới, đây có thể nói là một quy luật cơ bản. Nhưng chúng ta luôn làm ngơ trước quy luật ấy. Thế rồi, chỉ vì năm đầu tiên dẫn đội khoảng một hai chục trận có thành tích khá là lập tức được đặc cách cất nhắc. Như vậy có phải hơi nóng vội?

Khi người viết đặt những dòng này, không phải là đánh giá thấp hay phản đối Thiệu Giai Nhất, mà là muốn nói: trước Thiệu Giai Nhất là Janković, và xa hơn nữa là các huấn luyện viên nội, chẳng phải đều như vậy sao? Thậm chí truy về thời đầu chuyên nghiệp hóa, Houghton, tức huấn luyện viên 28 năm trước dẫn đội tuyển nam Trung Quốc lần gần nhất bước lên bục nhận giải Asiad, cũng vì áp lực thành tích và thành tích để báo cáo từ mọi phía, cuối cùng buộc phải rời bóng đá Trung Quốc.

Vì vậy, lịch sử bóng đá Trung Quốc là lịch sử không bao giờ rút ra bài học. Giờ đây, Antonio thực ra cũng đang đối mặt với tình cảnh tương tự. Khi bên ngoài bị đủ loại cảm xúc chi phối và đòi Antonio ngồi thẳng lên ghế ấy, tâm trạng đó có thể hiểu được. Nhưng với tư cách nhà quản lý và người ra quyết định, điều cần cân nhắc trước hết là bảo vệ Antonio, chứ không phải chạy theo đám đông.

3. Hoặc có thể trở thành "De la Fuente của Trung Quốc"

Không huấn luyện viên nào không muốn trở thành huấn luyện viên đội tuyển quốc gia. Đứng ở góc của Antonio, tin rằng bản thân ông đương nhiên sẵn sàng nhận thử thách trở thành huấn luyện viên trưởng đội tuyển nam Trung Quốc. Nhưng nhìn dài hạn hơn, dù đội U23 đã có á quân Asian Cup và huy chương đồng Asiad, nền tảng tổng thể vẫn mỏng, cần có thêm nhiều nhân tài xuất hiện.

Khi các cầu thủ lứa 2003 sắp rời đội U23 quốc gia và bước hẳn lên đội tuyển, bóng đá Trung Quốc cần các cầu thủ lứa 2005, lứa 2007, thậm chí lứa 2009 đều đứng ra, sớm tiến vào các đội tuyển cấp cao hơn để tranh ghế, giành vị trí. Hơn hai năm Antonio dẫn đội sau khi trở lại đã chứng minh ông hợp với việc dẫn cầu thủ ở độ tuổi này, tức giai đoạn chuyển tiếp từ U20 lên đội một trưởng thành. Trong tình hình đó, Liên đoàn bóng đá Trung Quốc và cả cơ quan quản lý cao hơn nên tiếp tục để Antonio ở lại vị trí quan trọng mang tính cầu nối là đội U23 quốc gia, tiếp tục gia cố nền tảng cho bóng đá Trung Quốc. Dù Asian Cup U23 trong tương lai không đạt kết quả như ý, vẫn có thể tiếp tục. Bởi mục đích đặt Antonio ở vị trí này hôm nay đã khác khá nhiều so với xuất phát điểm và mục đích khi mời ông trở lại hai năm trước. Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài đã trở thành mục đích hàng đầu.

Khi bể nhân tài của bóng đá Trung Quốc đủ dày, Antonio có lẽ có thể trở thành De la Fuente của bóng đá Trung Quốc. Trước khi nhận đội tuyển Tây Ban Nha, De la Fuente từng làm việc 10 năm ở các tuyến trẻ của Tây Ban Nha. Ông vừa dẫn đội có thành tích, vừa bồi dưỡng ra một loạt cầu thủ xuất sắc, đặc biệt ở cấp đội tuyển. Cuối cùng, việc ông nắm đội tuyển Tây Ban Nha cũng là chuyện tự nhiên thành.

Đến nay, bóng đá Trung Quốc chưa từng có sự kiên nhẫn như vậy, cũng chưa có huấn luyện viên tương tự. Nhưng kiên trì lâu dài mới thành công vẫn luôn là tư tưởng chỉ đạo mang tính căn bản, dẫn dắt sự phát triển của bóng đá Trung Quốc. Vì thế, tiếp tục xây nền một cách chắc chắn, có lẽ mới có thể khiến Antonio trở thành "De la Fuente" của bóng đá Trung Quốc.

Cập nhật lúc 2026-10-05 16:55.